Trading
Zarządzanie pozycją, wielkość pozycji i zarządzanie ryzykiem w tradingu.
Hasła
Volatility
Bitcoin może urosnąć 10% w jeden dzień — i spaść 15% następnego. Akcje Apple w tym samym czasie zmieniają się o 0,5%. Ta różnica to volatility. Zrozumienie zmienności pomaga realnie ocenić ryzyko pozycji i unikać klasycznych błędów — za dużej ekspozycji i za ciasnych stop lossów.
DEX
Zdecentralizowana giełda (DEX) to platforma wymiany tokenów działająca bezpośrednio na blockchainie — bez pośrednika trzymającego twoje środki. Handlujesz z własnego portfela, a smart kontrakt rozlicza transakcję.
Centralized exchange
Scentralizowana giełda krypto, czyli platforma prowadzona przez firmę, która obsługuje handel i zwykle przechowuje środki użytkowników. Przykłady to Binance, Coinbase i Kraken.
Slippage
Na DEX-ie klikasz "zamień" i widzisz kwotę, jaką dostaniesz. Ale sieć przetwarza twoją transakcję z opóźnieniem — i w tym czasie cena może się zmienić. Slippage to różnica między tym, czego oczekiwałeś, a tym, co faktycznie dostajesz. Ustawienie go za luźno naraża cię na boty MEV. Za ciasno — transakcja po prostu nie przejdzie.
Arbitraż
Strategia wykorzystująca różnice cen tego samego aktywa na różnych rynkach. W krypto arbitraż pomaga wyrównywać ceny między giełdami, DEX-ami i pulami płynności.
Front-running
Front-running, czyli sytuacja, w której ktoś widzi cudzą transakcję przed wykonaniem i umieszcza własną transakcję wcześniej, żeby zarobić na zmianie ceny lub kolejności wykonania.
Bear market
Dłuższy okres spadków i słabego sentymentu rynkowego. W krypto bear market potrafi być głęboki, szybki i pełen fałszywych odbić.
Bull market
Hossa, czyli dłuższy okres wzrostów i silnego popytu na ryzykowne aktywa. W krypto często przyciąga nowych użytkowników, narracje inwestycyjne i nadmierną pewność siebie.
FDV
Fully diluted valuation, czyli wycena tokena przy założeniu, że cała maksymalna lub docelowa podaż jest już w obiegu. FDV pomaga zobaczyć, jak duża może być rozwodniona wycena projektu.
Funding rate
Opłata finansowania na kontraktach perpetual, która okresowo przepływa między longami i shortami. Funding pomaga utrzymywać cenę kontraktu blisko ceny spot.
Isolated margin
Tryb margin, w którym każda pozycja ma przypisane osobne zabezpieczenie. Strata z jednej pozycji nie zużywa całego salda konta, ale pozycja może zostać szybciej zlikwidowana.
Perpetual
Kontrakt pochodny dający ekspozycję cenową bez daty wygaśnięcia. Pozycja trwa dopóki utrzymujesz wystarczający margin — i dopóki funding rate nie zjada zysku. Najpopularniejsza forma handlu z dźwignią w krypto.
Handel z dźwignią
Trading, w którym ekspozycja jest większa niż własny kapitał tradera. Dźwignia powiększa potencjalny zysk i stratę, a przy zbyt małym buforze może szybko doprowadzić do likwidacji.
HODL
Kryptowalutowy slang oznaczający trzymanie aktywa mimo zmienności, spadków i presji sprzedaży. HODL może być rozsądną strategią długoterminową albo wymówką przed przeglądem słabej pozycji.
Cena likwidacji
Poziom ceny, przy którym pozycja z dźwignią albo pozycja pożyczkowa może zostać przymusowo zamknięta lub zredukowana. To jedna z najważniejszych liczb przy ryzyku likwidacji.
FOMO
Fear of missing out, czyli presja kupowania, bo cena szybko rośnie i pojawia się strach przed przegapieniem okazji. W krypto FOMO często prowadzi do kupowania za późno i za dużą kwotą.
Limit order
Zlecenie z limitem ceny. Użytkownik określa cenę minimalną sprzedaży albo maksymalną cenę zakupu, a zlecenie czeka na warunki pozwalające je wykonać.
Lokalny rynek opłat
Model opłat kojarzony z Solaną, w którym konkurencja o priorytet jest bardziej lokalna i zależy od kont lub programów używanych przez transakcję.
Market cap
Kapitalizacja rynkowa, czyli cena aktywa pomnożona przez podaż w obiegu. Pomaga szybko ocenić skalę projektu, ale nie jest pełną wyceną ani kwotą pieniędzy trzymaną w aktywie.
Cross margin
Margin współdzielony, czyli tryb, w którym dostępne zabezpieczenie konta wspiera wiele pozycji naraz. Może opóźnić likwidację pojedynczej pozycji, ale zwiększa ryzyko utraty większej części konta.
FUD
Fear, uncertainty and doubt, czyli strach, niepewność i wątpliwości. W krypto termin opisuje narracje, które wywołują panikę, często bez pełnego kontekstu albo z przesadzonym wnioskiem.
Maker
Trader, którego zlecenie dodaje płynność do order booka, zamiast wykonać się natychmiast. Makerzy zwykle płacą niższe prowizje, bo pogłębiają rynek.
Market order
Zlecenie natychmiastowego kupna albo sprzedaży po najlepszej dostępnej cenie. Daje szybkość wykonania, ale może skończyć się gorszym kursem przy płytkim rynku.
Screener rynku
Narzędzie filtrujące aktywa, pary, pule albo protokoły według wybranych metryk. W krypto screener pomaga znaleźć rynki o określonej płynności, wolumenie, zmienności, TVL albo fee revenue.
Świeca
Element wykresu ceny pokazujący otwarcie, zamknięcie, maksimum i minimum w wybranym przedziale czasu. Jedna świeca może opisywać minutę, godzinę, dzień albo tydzień.
Fałszywa grupa inwestycyjna
Oszustwo, w którym użytkownik trafia do grupy na Telegramie, WhatsAppie, Discordzie albo Facebooku i dostaje pozornie profesjonalne sygnały, screeny zysków oraz instrukcje wpłaty na fałszywą platformę.
Order Book
Struktura rynku wyświetlająca zlecenia kupna i sprzedaży na różnych poziomach cenowych. Alternatywa dla AMM — zamiast puli płynności, rynek tworzą zlecenia limit oczekujące na dopasowanie.
Wykres ceny
Wizualizacja zmiany ceny aktywa w czasie. Świecowy (OHLC) pokazuje cztery wartości na okres: otwarcie, szczyt, dno, zamknięcie. Wybór timeframe'u drastycznie zmienia obraz — 5-minutowy szum vs dzienny trend.
Open Interest
Łączna wartość lub liczba otwartych kontraktów pochodnych, które nie zostały jeszcze zamknięte ani rozliczone. Wskaźnik zatłoczenia rynku — wysokie OI zwiększa ryzyko kaskady likwidacji.