Arbitraż
Kupno aktywa na jednym rynku i sprzedaż na innym, gdy różnica ceny jest wystarczająca, aby po kosztach transakcyjnych zostawić zysk.
Czym jest arbitraż
Arbitraż polega na wykorzystaniu różnicy ceny tego samego aktywa między rynkami. Przykład: ETH jest chwilowo tańszy na jednej giełdzie niż na drugiej, więc trader kupuje taniej i sprzedaje drożej.
W krypto takie różnice mogą pojawiać się między scentralizowanymi giełdami, DEX-ami, pulami płynności, sieciami i trasami swapów. Im większy rynek i lepsza płynność, tym szybciej takie okazje zwykle znikają.
Arbitraż jest jedną z sił, które pomagają utrzymywać podobne ceny na różnych platformach. Nie działa jednak bez kosztów i nie jest gwarantowanym zyskiem.
Gdzie może pojawić się arbitraż
- CEX kontra CEX
- Różnica ceny między dwiema scentralizowanymi giełdami, na przykład przy chwilowej nierównowadze płynności.
- CEX kontra DEX
- Różnica między ceną na giełdzie scentralizowanej a ceną w puli onchain.
- DEX kontra DEX
- Różnica ceny między różnymi pulami, protokołami albo trasami swapu.
- Między sieciami
- Cena tego samego aktywa różni się między chainami, ale dochodzi ryzyko mostów i czasu transferu.
Co decyduje o zysku
Sama różnica ceny nie wystarczy. Arbitraż ma sens dopiero po uwzględnieniu wszystkich kosztów wykonania.
- Opłaty giełdowe i prowizje protokołów.
- Koszt gazu, jeśli transakcja odbywa się onchain.
- Slippage, czyli pogorszenie ceny przy większej transakcji.
- Czas transferu między giełdami albo sieciami.
- Ryzyko, że różnica ceny zniknie, zanim transakcja zostanie wykonana.
Dlaczego arbitraż jest ważny w DeFi
W AMM cena wynika z proporcji aktywów w puli. Gdy cena w puli odbiega od ceny rynkowej, arbitrażyści wykonują transakcje, które przesuwają pulę z powrotem w stronę rynku.
To jest ważne, bo AMM nie ma klasycznego order booka. Cena nie aktualizuje się sama przez centralny system — zmieniają ją transakcje użytkowników i botów.
Arbitraż pomaga więc utrzymywać sensowną wycenę w pulach płynności, ale jednocześnie wpływa na impermanent loss po stronie liquidity providerów.
Prosty przykład
- Na giełdzie A ETH kosztuje 3000 USDC.
- Na giełdzie B ETH kosztuje 3030 USDC.
- Trader kupuje ETH na giełdzie A i sprzedaje na giełdzie B.
- Teoretyczny spread to 30 USDC na ETH.
- Realny wynik zależy od prowizji, płynności, czasu wykonania i ryzyka zmiany ceny.
Najczęstsze błędne założenia
- Arbitraż nie jest darmowym zyskiem. Opłaty, slippage i czas mogą zjeść cały spread.
- Widoczna różnica ceny nie oznacza, że da się ją wykonać w tej cenie i wielkości.
- Arbitraż między sieciami wymaga uwzględnienia mostów, opóźnień i ryzyka smart kontraktów.
- Ręczne arbitrażowanie zwykle przegrywa z botami, które działają szybciej i taniej.
- Zysk z arbitrażu może być dodatni brutto, ale ujemny po kosztach.
Cena na ekranie to nie wynik transakcji
W arbitrażu liczy się cena wykonania, nie tylko cena pokazana przez interfejs. Przy większej kwocie slippage, opłaty i opóźnienie mogą zmienić pozorną okazję w stratę.