Perpetual
Kontrakt pochodny (ang. perpetual futures, perp) dający syntetyczną ekspozycję cenową na aktywo bez stałej daty wygaśnięcia. Pozycja może pozostawać otwarta dopóki trader utrzymuje wystarczający margin. Peg z ceną spot utrzymywany jest przez funding rate.
Jak działa perpetual
Klasyczne futures mają datę wygaśnięcia — w tym dniu kontrakt rozlicza się z ceną rynkową. Perpetual nie wygasa: możesz trzymać pozycję miesiącami, płacąc funding rate wyrównujący cenę kontraktu z cenami spot.
Funding rate transferuje wartość między longami a shortami. Gdy cena perpetual jest powyżej spot (duży popyt na long), longi płacą shortom — to obniża cenę kontraktu do spot. Gdy perpetual jest poniżej spot — shorty płacą longom.
Jeśli margin tradera spada zbyt nisko, pozycja jest likwidowana. Dlatego perpetuals są silnie powiązane z zasadami marginu, designem oracli i silnikami likwidacji.
Typy platform perpetual
- Order book (dYdX, Aevo)
- Matching silnik podobny do CEX. Precyzyjniejsza cena, wymaga market makerów.
- Pooled liquidity (GMX, Gains)
- LP pool jako counterparty. Uproszczony UX, inne ryzyko dla LP.
- CEX (Binance, Bybit)
- Scentralizowane, największy wolumen i płynność. Pełne KYC.
Najczęstsze błędne założenia
- Perpetual bez daty wygaśnięcia to nie brak ryzyka. Brak wygaśnięcia zamienia ryzyko daty na ryzyko funding rate — przy silnym trendzie funding może być drogi.
- Trzymanie perpa to nie to samo co trzymanie aktywa bazowego. To syntetyczna ekspozycja — nie masz tokenów, nie masz praw głosu, nie możesz stakować.
- Niski lewar nie eliminuje ryzyka likwidacji na volatile rynku. Nawet 2x lewar może zostać zlikwidowany przy wystarczająco gwałtownym ruchu.