Smart kontrakty
Samowykonujące się programy na blockchainie, ryzyko niezmienności i audytów.
Hasła
DEX
Zdecentralizowana giełda (DEX) to platforma wymiany tokenów działająca bezpośrednio na blockchainie — bez pośrednika trzymającego twoje środki. Handlujesz z własnego portfela, a smart kontrakt rozlicza transakcję.
AMM
Automated market maker, czyli model giełdy DeFi, w którym handlujesz z pulą płynności zarządzaną przez smart kontrakt, a nie bezpośrednio z drugą osobą z order booka.
Bridge
Most między blockchainami lub między Ethereum i Layer 2. Pozwala przenosić aktywa albo wiadomości, ale dodaje osobne ryzyko smart kontraktów, operatorów i płynności.
Account abstraction
Podejście, w którym konto blockchain może mieć programowalne zasady działania: recovery, limity, wielu podpisujących, sponsorowany gaz i transakcje zbiorcze.
Podpis cyfrowy
Podpis cyfrowy, czyli kryptograficzny dowód, że konkretna transakcja albo wiadomość została autoryzowana kluczem prywatnym. W krypto podpis jest warstwą autoryzacji, dlatego zły podpis może dać zły skutek finansowy.
Dapp
Aplikacja korzystająca ze smart kontraktów i portfela użytkownika. Z zewnątrz często wygląda jak zwykła strona, a część logiki albo aktywów działa onchain.
Pula płynności
Zamiast giełdy dopasowującej kupujących i sprzedających, DEX-y używają pul — wspólnych rezerw tokenów zarządzanych przez smart kontrakt. Każdy może wrzucić tam swój kapitał i zarabiać na opłatach. Ale razem z opłatami przychodzi ryzyko, którego nie widać na pierwszy rzut oka.
ERC-4337
Standard account abstraction na Ethereum oparty o UserOperation, bundlery i kontrakt EntryPoint. Pozwala budować smart accounty bez zmiany core protokołu Ethereum.
DAO
Organizacja koordynowana przez tokeny, smart kontrakty, głosowania i procesy governance. W praktyce DAO może zarządzać protokołem, treasury, parametrami ryzyka albo grantami.
Allowance
Uprawnienie, które pozwala smart kontraktowi przenieść określoną ilość twoich tokenów ERC-20. Jest potrzebne w DeFi, ale bywa też źródłem długotrwałego ryzyka.
Oracle
Smart kontrakty nie mogą same sprawdzić ceny ETH ani żadnej innej informacji z zewnątrz — są zamkniętymi programami bez dostępu do internetu. Oracle to most między blockchainem a rzeczywistością. I to, jak ten most jest zbudowany, decyduje o bezpieczeństwie całego protokołu.
Approval checker
Narzędzie bezpieczeństwa portfela, które pokazuje, które kontrakty mają aktywne uprawnienia do twoich tokenów lub NFT. Pomaga znaleźć i cofnąć stare approvale, zanim staną się problemem.
AMM exploit
Atak na logikę puli AMM, który wykorzystuje błąd w cenie, księgowaniu płynności albo kodzie przenoszącym aktywa. Dla LP może oznaczać nagłą utratę środków z pozornie normalnej puli.
Cross-chain swap
Swap międzyłańcuchowy, czyli wymiana aktywów między różnymi blockchainami w jednym przepływie. Pod spodem zwykle łączy swap, bridge i routing płynności.
Instrukcja Solana
Podstawowa jednostka wykonania wewnątrz transakcji Solany. Instrukcja mówi, który program ma zostać uruchomiony, jakich kont użyć i jakie dane przekazać.
EIP
Ethereum Improvement Proposal, czyli publiczny dokument opisujący zmianę, standard albo proces w ekosystemie Ethereum. EIP może dotyczyć protokołu, sieci, interfejsów albo standardów aplikacyjnych takich jak ERC.
Layer 2
Transakcja na Ethereum mainnet kosztuje często kilka dolarów i trwa kilkanaście sekund. Layer 2 to osobna sieć zbudowana nad Ethereum, gdzie ta sama transakcja kosztuje grosze. Bezpieczeństwo w dużej mierze pochodzi z Ethereum — ale żeby z tego korzystać, musisz najpierw przenieść tam swoje środki.
Przejęcie frontendu
Atak na interfejs aplikacji, stronę albo ekran przygotowujący podpis. Użytkownik widzi zaufany frontend, ale portfel dostaje do podpisu inną transakcję albo inne uprawnienia.
Rollup ogólnego przeznaczenia
General-purpose rollup, czyli rollup zaprojektowany do obsługi wielu aplikacji i smart kontraktów, a nie tylko jednej konkretnej aplikacji.
Bundler
Operator infrastruktury ERC-4337, który zbiera UserOperations ze smart accountów i wysyła je do EntryPoint jako zwykłą transakcję Ethereum.
Agentic commerce
Model handlu, w którym agent AI może wyszukiwać, porównywać i kupować produkty lub usługi w ramach zasad ustawionych przez użytkownika.
Application-specific rollup
Rollup zaprojektowany pod jedną aplikację lub wąski typ operacji, zamiast pod dowolne smart kontrakty. Może być szybszy i tańszy, ale mniej elastyczny.
Flash loan
Pożyczka bez zabezpieczenia, która musi być zwrócona w tej samej transakcji — albo cała transakcja jest cofnięta. Brzmi jak magia finansowa i trochę nią jest. Używana przez arbitrażystów, likwidatorów i hakerów. Tak, przez tych ostatnich też.
Flash swap
Mechanizm znany z Uniswap v2, w którym kontrakt może najpierw otrzymać tokeny z puli, a dopiero później w tej samej transakcji rozliczyć należność.
Mempool
Kliknąłeś "zatwierdź" — ale transakcja nie trafiła jeszcze do blockchainu. Czeka w kolejce zwanej mempoolem. Każdy może ją zobaczyć. I to właśnie tu boty MEV czyhają na twoje transakcje. Zrozumienie mempoolу wyjaśnia, dlaczego transakcje się zacinają, jak je przyspieszyć i dlaczego slippage w ogóle istnieje.
Token
W krypto "coin" i "token" brzmią jak synonimy, ale technicznie różnią się. ETH to coin — natywny zasób sieci Ethereum. USDC, UNI czy LINK to tokeny — programy działające na Ethereum, rządzące się własnym kodem. Ta różnica ma realne konsekwencje dla ryzyka i funkcji każdego aktywa.
Smart kontrakt
Smart kontrakt to program osadzony w sieci blockchain, który wykonuje się automatycznie według swojego kodu. Nie ma zarządcy, który go wyłączy – działa dopóki blockchain działa.
ERC-20
ERC-20 to standard tokenów na Ethereum, który definiuje wspólny interfejs dla portfeli, giełd i protokołów DeFi.