Giełda
Scentralizowane giełdy krypto — ryzyko kontrahenta i kustodialny model przechowywania.
Hasła
Centralized exchange
Scentralizowana giełda krypto, czyli platforma prowadzona przez firmę, która obsługuje handel i zwykle przechowuje środki użytkowników. Przykłady to Binance, Coinbase i Kraken.
Arbitraż
Strategia wykorzystująca różnice cen tego samego aktywa na różnych rynkach. W krypto arbitraż pomaga wyrównywać ceny między giełdami, DEX-ami i pulami płynności.
Funding rate
Opłata finansowania na kontraktach perpetual, która okresowo przepływa między longami i shortami. Funding pomaga utrzymywać cenę kontraktu blisko ceny spot.
Isolated margin
Tryb margin, w którym każda pozycja ma przypisane osobne zabezpieczenie. Strata z jednej pozycji nie zużywa całego salda konta, ale pozycja może zostać szybciej zlikwidowana.
KYC/AML
Procedury identyfikacji klienta i przeciwdziałania praniu pieniędzy stosowane przez regulowane giełdy, brokerów i custodianów. W praktyce oznaczają weryfikację tożsamości oraz monitoring ryzyka transakcji.
Perpetual
Kontrakt pochodny dający ekspozycję cenową bez daty wygaśnięcia. Pozycja trwa dopóki utrzymujesz wystarczający margin — i dopóki funding rate nie zjada zysku. Najpopularniejsza forma handlu z dźwignią w krypto.
Cross margin
Margin współdzielony, czyli tryb, w którym dostępne zabezpieczenie konta wspiera wiele pozycji naraz. Może opóźnić likwidację pojedynczej pozycji, ale zwiększa ryzyko utraty większej części konta.
Maker
Trader, którego zlecenie dodaje płynność do order booka, zamiast wykonać się natychmiast. Makerzy zwykle płacą niższe prowizje, bo pogłębiają rynek.
Market order
Zlecenie natychmiastowego kupna albo sprzedaży po najlepszej dostępnej cenie. Daje szybkość wykonania, ale może skończyć się gorszym kursem przy płytkim rynku.
Fałszywa giełda krypto
Oszustwo, w którym strona albo aplikacja udaje prawdziwą platformę handlową. Użytkownik wpłaca środki, widzi fikcyjne saldo lub zyski, a wypłata okazuje się niemożliwa.
Fałszywa grupa inwestycyjna
Oszustwo, w którym użytkownik trafia do grupy na Telegramie, WhatsAppie, Discordzie albo Facebooku i dostaje pozornie profesjonalne sygnały, screeny zysków oraz instrukcje wpłaty na fałszywą platformę.
Order Book
Struktura rynku wyświetlająca zlecenia kupna i sprzedaży na różnych poziomach cenowych. Alternatywa dla AMM — zamiast puli płynności, rynek tworzą zlecenia limit oczekujące na dopasowanie.
Open Interest
Łączna wartość lub liczba otwartych kontraktów pochodnych, które nie zostały jeszcze zamknięte ani rozliczone. Wskaźnik zatłoczenia rynku — wysokie OI zwiększa ryzyko kaskady likwidacji.
Porównania
Self-custody vs trzymanie krypto na giełdzie
Jedno daje większą kontrolę, drugie większą wygodę. To nie jest prosty wybór dobra i zła, tylko różnych odpowiedzialności.
Staking on-chain vs staking na giełdzie
Ta sama etykieta, ale w praktyce dwa różne doświadczenia użytkownika i dwa różne profile ryzyka.