Pula płynności
Rezerwa dwóch tokenów zdeponowana przez użytkowników w smart kontrakcie, z której każdy może wymieniać tokeny na DEX-ie. Nie ma tu sprzedającego po drugiej stronie — kupujesz bezpośrednio z puli, a cena wynika z proporcji tokenów w rezerwie. Osoby wrzucające kapitał do puli zarabiają część opłat od każdej wymiany.
Jak to działa w praktyce
Wyobraź sobie, że Uniswap to kantor bez kasjera. Ktoś wcześniej wpłacił tam 1 ETH i 2000 USDC — i to właśnie z tej rezerwy kupujesz, gdy zamieniasz ETH na USDC. Nie musisz szukać osoby, która akurat chce sprzedać ETH. Pula zawsze jest gotowa do wymiany.
Każda wymiana trochę zmienia proporcję tokenów w puli i pobiera małą opłatę (zwykle 0,05–0,3% wartości transakcji). Ta opłata trafia do rezerwy — co oznacza, że osoby, które wpłaciły kapitał do puli, z czasem mają go coraz więcej.
Gdy chcesz wypłacić swój kapitał, dostajesz z powrotem proporcjonalny udział tego, co jest w puli — już z narosłymi opłatami. Zysk nie jest wypłacany co miesiąc; realizujesz go dopiero w momencie wypłaty.
Co to znaczy być dostawcą płynności (LP)
Żeby zarabiać opłaty, musisz wpłacić kapitał do puli — wtedy stajesz się dostawcą płynności (LP, liquidity provider). W większości pul musisz wpłacić dwa tokeny jednocześnie, w równej wartości. Przykład: pula ETH/USDC wymaga wrzucenia np. 0,5 ETH i 1000 USDC — tyle, ile są warte tyle samo po bieżącym kursie.
W zamian dostajesz tokeny LP — rodzaj potwierdzenia, że masz udział w puli. To normalne tokeny, które możesz trzymać, sprzedać albo użyć jako zabezpieczenie w innym protokole. Gdy chcesz wypłacić kapitał, zwracasz tokeny LP i odbierasz swój udział z puli.
Ile zarobisz na opłatach? To zależy od tego, ile transakcji przechodzi przez pulę i jak duży masz w niej udział. Pula ETH/USDC na Uniswap z miliardem dolarów TVL i wysokim wolumenem zarobi ci więcej niż egzotyczna para z małym ruchem.
Impermanent loss — ryzyko, którego nie widać
Największy haczyk pul płynności to coś, co się nazywa impermanent loss (strata nietrwała). Brzmi technicznie, ale chodzi o prostą rzecz: gdy cena jednego z tokenów mocno rośnie lub spada, pula automatycznie rebalansuje proporcje — i kończysz z mniejszą ilością tego, który podrożał.
Przykład: wpłacasz 1 ETH + 2000 USDC, gdy ETH kosztuje 2000 USD. Twoja pozycja ma wartość w sumie 4000 USD. ETH rośnie do 4000 USD. Arbitrażyści doprowadzają pulę do nowej równowagi i teraz masz już nie 1 ETH, ale np. 0,7 ETH + 2800 USDC. Łącznie nadal masz ok. 5600 USD — ale gdybyś po prostu trzymał 1 ETH i 2000 USDC poza pulą, miałbyś 6000 USD. Te 400 USD różnicy to właśnie impermanent loss.
"Nietrwały" — bo jeśli ETH wróci do 2000 USD, strata znika. W praktyce ceny rzadko wracają dokładnie tam, gdzie były. Jeśli opłaty, które zebrałeś przez ten czas, przekraczają tę stratę — wyszedłeś na plus. Jeśli nie — wyjście z puli dało ci mniej niż zwykłe trzymanie tokenów.
Wysoki APY nie uwzględnia impermanent loss
APY wyświetlany przy puli pokazuje tylko zarobek z opłat i ewentualne nagrody w tokenach protokołu. Nie uwzględnia impermanent loss — który przy lotnych parach może przewyższyć sumę opłat. Para USDC/USDT ma minimalny impermanent loss (stablecoiny nie rozjeżdżają się cenowo). Para ETH/mały altcoin może generować duży impermanent loss nawet przy przyzwoitym APY.
Co sprawdzić zanim wpłacisz do puli
- Wolumen vs TVL — wysoki TVL przy małym wolumenie = mało opłat. Sprawdź, ile transakcji faktycznie przechodzi przez pulę, nie tylko ile kapitału w niej siedzi.
- Skład APY — ile pochodzi z opłat transakcyjnych, ile z nagród w tokenach protokołu. Nagrody w tokenach mogą zniknąć, gdy program incentywy się skończy.
- Stabilność pary — para USDC/USDT to inny świat niż ETH/altcoin. Im bardziej lotna para, tym większe ryzyko impermanent loss.
- Historia protokołu — pule na Uniswap, Curve czy Aerodrome mają wieloletnią historię i audyty. Fork bez audytu z 500% APY to czerwona flaga.