Health factor
Wskaźnik bezpieczeństwa pozycji pożyczkowej w Aave i podobnych protokołach lendingowych. Gdy jego wartość spada poniżej 1, pozycja staje się kwalifikowalna do likwidacji przez zewnętrznych likwidatorów. Im wyższa wartość, tym bezpieczniejszy bufor.
Jak obliczyć health factor
Wzór Aave: health factor = suma (wartość_collateralu_i × próg_likwidacji_i) / całkowita_wartość_długu. Innymi słowy: ile dług wynosi w stosunku do 'ważonej' wartości zabezpieczenia, gdzie wagą jest próg likwidacji każdego aktywa.
Przykład: deponujesz 1 ETH wart 3000 USD, próg likwidacji ETH w Aave = 82.5%, pożyczasz 1800 USDC. Health factor = (3000 × 0.825) / 1800 = 2475 / 1800 = 1.375. Masz 37.5% buforu przed likwidacją. ETH musiałoby spaść do ok. 2180 USD, żeby health factor osiągnął 1.
Health factor nie jest stały – zmienia się automatycznie. Rośnie gdy cena collateralu rośnie lub gdy spłacasz dług. Maleje gdy cena collateralu spada, gdy pożyczasz więcej, lub gdy narastają odsetki. Nawet bez żadnego twojego działania pozycja może dryfować w dół jeśli masz otwarty dług i nie monitorujesz go.
Co oznaczają różne poziomy health factor
- powyżej 2.0
- Duży bufor. Dla zmiennych collaterali (ETH, BTC) to komfortowy poziom, który pozwala zignorować krótkie wahania ceny. Nie gwarantuje jednak bezpieczeństwa w skrajnych scenariuszach (-40% ETH w ciągu godziny).
- 1.3 – 2.0
- Umiarkowany bufor. Warto monitorować regularnie i mieć przygotowany plan działania jeśli rynek się poruszy. Dla mniej zmiennych aktywów (stablecoiny vs stablecoiny) może być bezpieczny.
- 1.1 – 1.3
- Mały bufor. Przy zmiennych aktywach może wystarczyć na kilkanaście minut podczas gwałtownych ruchów. Wymaga aktywnego monitorowania i alertów.
- poniżej 1.1
- Krytycznie mały. Boty likwidacyjne mogą uruchomić się w ciągu minut lub sekund po przekroczeniu 1.0. Jeśli nie masz możliwości natychmiastowego dołożenia collateralu lub spłaty długu – ryzyko jest bardzo wysokie.
Jak poprawić health factor
Dwa podstawowe sposoby: dodaj collateral (zwiększa licznik) lub spłać część długu (zmniejsza mianownik). W praktyce kombinacja obu jest najskuteczniejsza. Ważne: jeśli planujesz sprzedać część collateralu na spłatę długu w Aave, możesz to zrobić bezpośrednio przez funkcję 'repay with collateral' – bez potrzeby samodzielnego wyprowadzania, sprzedaży i wpłacania.
W skrajnych przypadkach możesz też skorzystać z refinansowania pozycji przez flash loan: pożycz stablecoiny przez flash loan, spłać dług w Aave, wycofaj collateral, sprzedaj jego część i oddaj flash loan – w jednej transakcji. To zaawansowana operacja wymagająca technicznej wiedzy lub dedykowanych narzędzi.
Najczęstsze błędy
- Otwieranie pozycji przy health factor 1.05 i zakładanie, że 'zdążę zareagować'. Podczas gwałtownych ruchów rynkowych 5% bufor może zniknąć w minutach.
- Niemonitorowanie narastania odsetek. Nawet przy stabilnej cenie collateralu dług rośnie – health factor maleje powoli ale systematycznie.
- Ignorowanie korelacji collateral/dług. Pożyczanie ETH pod collateral w postaci ETH-LST wydaje się bezpieczne (oba śledzą ETH), ale jeśli protocol zakwalifikuje je do eMode, drobny depeg LST może mieć nieoczekiwany wpływ.
- Brak alertów. Większość trackerów portfolio (DeBank, Zapper, Aave dashboard) pozwala ustawić alarmy przy health factor < X. Korzystaj z nich.
Nie ma 'bezpiecznego' health factor obowiązującego dla wszystkich. Aave explicite to zaznacza. Przy ETH jako collateral i 30% jednodniowym ruchem ceny – health factor 1.3 to za mało. Przy USDC jako collateral i USDT jako długu – 1.05 może być akceptowalne. Kontekst zmienności aktywów musi być wbudowany w twój target.