Lending w DeFi
Deponowanie aktywów do protokołu pożyczkowego, z którego inni użytkownicy mogą pożyczać pod zastaw. Deponujący zarabia odsetki zależne od popytu na pożyczki w danej puli.
Model pulowy i skąd pochodzi yield
Protokoły takie jak Aave czy Compound działają w modelu pulowym (ang. pooled lending): wszyscy pożyczkodawcy wrzucają aktywa do wspólnej puli, z której pożyczkobiorcy czerpią środki, wystawiając zabezpieczenie (collateral). Odsetki płacone przez pożyczkobiorców są dystrybuowane między pożyczkodawców proporcjonalnie do ich udziału w puli – po odjęciu opłaty protokołu (ang. reserve factor).
Yield nie jest wytwarzany z powietrza: pochodzi bezpośrednio od pożyczkobiorców. Jeśli popyt na pożyczki w danej puli jest niski, APY dla pożyczkodawców jest niski. Jeśli utilization rate (stosunek pożyczonej kwoty do całkowitej puli) jest wysoki – APY rośnie, żeby zachęcić do zwiększenia podaży lub ograniczyć popyt.
Kinked curve – jak protokół ustala oprocentowanie
Oprocentowanie w DeFi lending nie jest ustalane ręcznie – zależy od algorytmu. Najpopularniejszy model to kinked curve (krzywa ze złamem): poniżej pewnego progu utilization (zazwyczaj 80–90%) stopa pożyczania rośnie łagodnie wraz z rosnącym popytem. Powyżej tego progu rośnie bardzo stromo – żeby ekonomicznie odstraszyć nowych pożyczkobiorców i zachęcić istniejących do spłaty.
Przykład uproszczony dla Aave: przy utilization 50% stopa pożyczania to 3% APY. Przy 90% – 10%. Przy 95% – 50%. Przy 100% – matematycznie niedostępna pula, oprocentowanie byłoby astronomiczne. Ten mechanizm sprawia, że utilization rzadko przekracza 90% w normalnych warunkach, co daje pożyczkodawcom możliwość wyjścia.
Ryzyka dla pożyczkodawcy
- Smart kontrakt
- Protokół to smart kontrakt. Błąd w kodzie lub exploit może oznaczać utratę środków. Najważniejsza ochrona: czas działania (im dłużej bez incydentu, tym lepiej przetestowany przez rynek) i historia audytów.
- Ryzyko collateralu
- Jeśli zabezpieczenie pożyczkobiorcy traci wartość gwałtownie i likwidacje nie zdążą zamknąć pozycji przed stratą, protokół akumuluje 'złe długi' (ang. bad debt) – rozłożone na pożyczkodawców.
- Ryzyko oracle
- Ceny collateralu odczytywane są przez wyroczni cenowe (ang. oracles). Błędna wycena może prowadzić do błędnych likwidacji lub nielikwidowania pozycji wymagających likwidacji.
- Ryzyko płynności
- Przy bardzo wysokim utilization rate pożyczkodawca może nie być w stanie natychmiastowo wycofać środków – musi poczekać aż pożyczkobiorcy spłacą część długu lub nowe depozyty obniżą utilization.
Flash loans – pożyczki bez zabezpieczenia w jednej transakcji
Flash loan (ang.) to mechanizm unikalny dla DeFi: pożyczasz dowolną kwotę bez żadnego zabezpieczenia, pod warunkiem że zwrócisz ją w ramach tej samej transakcji blockchain. Jeśli spłata nie nastąpi, cała transakcja cofa się jak gdyby nigdy nie miała miejsca.
Flash loans nie są narzędziem użytkownika – to infrastruktura dla zaawansowanych strategii: arbitraż między giełdami, refinansowanie pozycji lendingowych, likwidacje bez potrzeby posiadania wstępnego kapitału. Bywają też używane jako broń w atakach na protokoły. Opłata za flash loan wynosi zazwyczaj 0,05–0,09% – koszt legitymizacji technologii.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie lending yield jako bezpiecznej stopy wolnej od ryzyka. Smart kontrakty się psują, collateral może zalać protokół złymi długami, oracle może się mylić.
- Nierozumienie, że wysokie APY oznacza wysokie oprocentowanie pożyczek – co oznacza, że pożyczkobiorcy są pod presją, co zwiększa ryzyko kaskady likwidacji.
- Ignorowanie utilization rate. Jeśli wynosi 95% i chcesz wyjść – możesz nie móc tego zrobić natychmiastowo.
- Wpłacanie do protokołów bez sprawdzenia historii audytów, parametrów collateralu i tego jak są obsługiwane złe długi.