Opłaty
Koszty transakcji, prowizje protokołów i modele opłat.
Hasła
Ether
Natywne aktywo Ethereum, zwykle zapisywane jako ETH. Służy do płacenia za gaz, stakingu i rozliczania wartości w ekosystemie Ethereum.
AMM
Automated market maker, czyli model giełdy DeFi, w którym handlujesz z pulą płynności zarządzaną przez smart kontrakt, a nie bezpośrednio z drugą osobą z order booka.
Base fee
Minimalna opłata za jednostkę gazu w Ethereum po EIP-1559. Ustala ją protokół, zmienia się z bloku na blok i jest spalana zamiast trafiać do walidatorów.
Blob
Specjalna porcja danych dodawana do bloków Ethereum po EIP-4844. Rollupy używają blobów, żeby publikować dane taniej niż przez zwykłe calldata.
Block reward
Nagroda za blok, czyli wynagrodzenie związane z produkcją bloku. W Bitcoinie obejmuje subsidy i opłaty transakcyjne, a w sieciach proof of stake może być rozdzielona między różne role walidatorów.
Czas potwierdzenia
Czas, po którym transakcja trafia do bloku i zaczyna być traktowana jako potwierdzona. Zależy od sieci, opłaty, przeciążenia mempoola i oczekiwanego poziomu bezpieczeństwa.
Gwei
Jednostka ETH używana najczęściej do podawania cen gazu na Ethereum. Jeden gwei to miliard wei, czyli 0,000000001 ETH.
Burn
Spalenie tokenów, czyli trwałe usunięcie ich z obiegu. Może wynikać z wykupu stablecoina, tokenomii projektu albo mechanizmu spalania opłat.
Lamport
Najmniejsza jednostka SOL na Solanie. Jeden SOL to miliard lamportów, podobnie jak jeden ETH to miliard gwei albo 10^18 wei.
Priority Fee
Dodatkowa opłata zachęcająca walidatora lub lidera do wcześniejszego włączenia transakcji. Na Ethereum (EIP-1559) to napiwek dla walidatora ponad base fee. Na Solanie — compute unit price. Za niska = transakcja utknięta. Za wysoka = przepłata.
Rynek opłat
Mechanizm, przez który użytkownicy konkurują o ograniczone miejsce w blokach. Gdy popyt na szybkie uwzględnienie transakcji rośnie, rosną też opłaty za transakcje.
Amplification factor
Parametr w Curve-style AMM, który określa, jak mocno pula zachowuje się jak bardzo głęboki rynek wokół pegu. Kluczowy dla stablecoinów i aktywów o podobnej cenie.
Lokalny rynek opłat
Model opłat kojarzony z Solaną, w którym konkurencja o priorytet jest bardziej lokalna i zależy od kont lub programów używanych przez transakcję.
Wei
Najmniejsza jednostka ETH na Ethereum. Jeden ETH to 10^18 wei. Protokół rozlicza wszystko w wei — użytkownicy widzą ETH i gwei.
Gas
Gas mierzy ilość obliczeń potrzebnych do wykonania operacji w sieci Ethereum. Opłata za gas decyduje o koszcie transakcji i jej priorytecie w kolejce.