Layer 2
Sieci warstwy drugiej Ethereum (Arbitrum, Optimism, Base) i ich model opłat.
Hasła
Bridge
Most między blockchainami lub między Ethereum i Layer 2. Pozwala przenosić aktywa albo wiadomości, ale dodaje osobne ryzyko smart kontraktów, operatorów i płynności.
Data availability
Dostępność danych potrzebnych do odtworzenia i sprawdzenia stanu rollupu. Bez tych danych użytkownicy i węzły nie mogą niezależnie zweryfikować, co faktycznie wydarzyło się w systemie.
Blob
Specjalna porcja danych dodawana do bloków Ethereum po EIP-4844. Rollupy używają blobów, żeby publikować dane taniej niż przez zwykłe calldata.
Optimistic Rollup
Skalowanie Ethereum zakładające, że transakcje offchain są poprawne — chyba że ktoś to zakwestionuje. Arbitrum, Optimism i Base to optymistyczne rollupy. Standardowe wypłaty do L1 zajmują 7 dni przez okno fraud proof.
Data Availability Committee
Komitet dostępności danych, czyli grupa podmiotów podpisujących, że dane rollupu zostały udostępnione. Obniża koszty, ale dodaje osobne założenie zaufania.
Cross-chain swap
Swap międzyłańcuchowy, czyli wymiana aktywów między różnymi blockchainami w jednym przepływie. Pod spodem zwykle łączy swap, bridge i routing płynności.
Challenge period
Okres na zakwestionowanie stanu optimistic rollupu. To dlatego standardowe wypłaty z części Layer 2 na Ethereum mogą trwać kilka dni.
Data Availability Sampling
Próbkowanie dostępności danych, czyli metoda sprawdzania, czy dane blockchaina lub rollupu są dostępne, bez pobierania całego zestawu danych przez każdy węzeł.
Fraud proof
Dowód oszustwa używany przez optimistic rollupy do zakwestionowania nieprawidłowej zmiany stanu. Mechanizm pozwala wykryć zły stan, jeśli ktoś zdąży zgłosić challenge w okresie sporu.
Rollup ogólnego przeznaczenia
General-purpose rollup, czyli rollup zaprojektowany do obsługi wielu aplikacji i smart kontraktów, a nie tylko jednej konkretnej aplikacji.
Based sequencing
Model porządkowania transakcji na Layer 2, w którym rollup korzysta z procesu budowania bloków Ethereum zamiast z własnego, osobnego sequencera.
Application-specific rollup
Rollup zaprojektowany pod jedną aplikację lub wąski typ operacji, zamiast pod dowolne smart kontrakty. Może być szybszy i tańszy, ale mniej elastyczny.
Optimium
Wariant optimistic rollup, który nie publikuje danych transakcji bezpośrednio do Ethereum — zamiast tego korzysta z zewnętrznej warstwy dostępności danych. Tańsze niż pełny rollup, ale słabsze gwarancje bezpieczeństwa.
PeerDAS
Mechanizm skalowania blobów Ethereum planowany w upgrade Fusaka. Zamiast każdego węzła pobierającego wszystkie bloby, węzły próbkują losowe fragmenty — i razem zapewniają dostępność danych bez centralnego przechowywania.
Plasma
Starsza architektura L2 Ethereum trzymająca większość danych poza łańcuchem przy zachowaniu ścieżki wyjścia do L1. Historycznie ważna — ukształtowała późniejsze myślenie o rollupach, ale dziś nie jest głównym modelem.
Gas
Gas mierzy ilość obliczeń potrzebnych do wykonania operacji w sieci Ethereum. Opłata za gas decyduje o koszcie transakcji i jej priorytecie w kolejce.