Optimistic Rollup
Podejście do skalowania Ethereum wykonujące transakcje poza mainntem i publikujące dane transakcji do Ethereum. Zakłada poprawność transakcji optimistycznie — chyba że ktoś w oknie czasowym zakwestionuje je przez fraud proof.
Jak działa optimistic rollup
Rollup przenosi obliczenia i przechowywanie stanu poza Ethereum, ale publikuje dane transakcji do mainnet (jako calldata lub blob). Zamiast dowodów kryptograficznych poprawności, polega na schemacie fraud proof i oknie wyzwania.
Gdy operator (sekwenser) publikuje nowy root stanu do Ethereum, jest on początkowo akceptowany optimistycznie. Każdy, kto uważa, że root jest błędny, ma okno wyzwania (typowo 7 dni) na zakwestionowanie go. Challenger i defender grają grę bisekcji, zawężając spór do jednego kwestionowanego kroku obliczeniowego, który jest wykonywany bezpośrednio na EVM Ethereum.
Po EIP-4844 (marzec 2024) rollupy publikują dane jako blob zamiast calldata. Bloby są tańsze, bo są przycinane przez pełne węzły po kilku tygodniach — rollup potrzebuje danych dostępnych tylko w oknie wyzwania, nie na zawsze. Zmiana dramatycznie obniżyła opłaty na L2.
Optimistic Rollup vs ZK Rollup
- Dowód poprawności
- Optimistic: fraud proof po fakcie. ZK: validity proof kryptograficzny weryfikowany natychmiast.
- Finalizacja wypłaty do L1
- Optimistic: 7 dni (okno wyzwania). ZK: minuty do godzin (generowanie dowodu).
- Kompatybilność z EVM
- Optimistic: pełna (Arbitrum, Optimism, Base). ZK: rośnie (zkEVM), ale historycznie trudniejsza.
- Złożoność obliczeniowa
- Optimistic: niższa dla operatora na co dzień. ZK: wyższa — stałe generowanie dowodów.
Sekwenser i szybkie wypłaty
Sekwenser odbiera transakcje na L2, porządkuje je i publikuje batche do Ethereum. W obecnych wdrożeniach (Arbitrum, Optimism, Base) to zazwyczaj scentralizowany operator rollup-teamu — może potwierdzać transakcje poniżej sekundy, ale technicznie mógłby cenzurować. Wycofanie na L1 jest zawsze dostępne jako wyjście awaryyjne.
Ponieważ 7-dniowe oczekiwanie jest niepraktyczne, istnieją usługi szybkich wypłat: dostawca płynności natychmiast wypłaca ETH lub token na L1 i pobiera opłatę, a następnie sam czeka 7 dni na rozliczenie rollupa.
Najczęstsze błędne założenia
- Optimistic rollup to nie sidechain z brandingiem Ethereum. Kluczowa różnica: rollup publikuje dane transakcji do Ethereum, co pozwala każdemu zweryfikować lub zakwestionować stan.
- Standardowe wypłaty do L1 zajmują 7 dni — nie możesz tego pominąć bez usługi fast withdrawal.
- Transakcje na L2 są tanie, ale nie darmowe. Opłata zależy od kosztu publikacji danych do Ethereum.