Gas
Opłaty za obliczenia w sieci Ethereum i model EIP-1559.
Hasła
Ether
Natywne aktywo Ethereum, zwykle zapisywane jako ETH. Służy do płacenia za gaz, stakingu i rozliczania wartości w ekosystemie Ethereum.
Account abstraction
Podejście, w którym konto blockchain może mieć programowalne zasady działania: recovery, limity, wielu podpisujących, sponsorowany gaz i transakcje zbiorcze.
Base fee
Minimalna opłata za jednostkę gazu w Ethereum po EIP-1559. Ustala ją protokół, zmienia się z bloku na blok i jest spalana zamiast trafiać do walidatorów.
Blob
Specjalna porcja danych dodawana do bloków Ethereum po EIP-4844. Rollupy używają blobów, żeby publikować dane taniej niż przez zwykłe calldata.
Block explorer
Wyszukiwarka danych blockchaina, taka jak Etherscan albo Blockscout. Pozwala sprawdzić transakcje, adresy, bloki, opłaty, kontrakty i historię aktywności onchain.
Transakcja
Podpisana kryptograficznie instrukcja aktualizująca stan sieci blockchain. Może przenosić ETH, wywoływać smart kontrakty albo wdrażać nowe protokoły — wszystko w jednym działaniu.
Gwei
Jednostka ETH używana najczęściej do podawania cen gazu na Ethereum. Jeden gwei to miliard wei, czyli 0,000000001 ETH.
Priority Fee
Dodatkowa opłata zachęcająca walidatora lub lidera do wcześniejszego włączenia transakcji. Na Ethereum (EIP-1559) to napiwek dla walidatora ponad base fee. Na Solanie — compute unit price. Za niska = transakcja utknięta. Za wysoka = przepłata.
Rynek opłat
Mechanizm, przez który użytkownicy konkurują o ograniczone miejsce w blokach. Gdy popyt na szybkie uwzględnienie transakcji rośnie, rosną też opłaty za transakcje.
Nonce
Licznik transakcji konta Ethereum. Każda transakcja zwiększa nonce o 1. Sieć wymaga ścisłej kolejności — zablokowany nonce blokuje wszystkie kolejne transakcje z tego samego konta.
Wei
Najmniejsza jednostka ETH na Ethereum. Jeden ETH to 10^18 wei. Protokół rozlicza wszystko w wei — użytkownicy widzą ETH i gwei.
Paymaster
Kontrakt w ekosystemie ERC-4337 sponsorujący gaz za użytkownika. Umożliwia przepływy bezgasowe — aplikacja płaci za pierwsze interakcje użytkownika, który nie musi trzymać ETH.
MEV
MEV (ang. Maximal Extractable Value) to wartość wyciągana z produkcji bloków ponad standardowe nagrody – przez dobór, wykluczanie i kolejność transakcji. Dotyka każdego użytkownika DEX, często bez jego wiedzy.