PIT-38
Roczny formularz podatkowy, na którym polscy podatnicy rozliczają dochody kapitałowe — w tym sprzedaż i wymianę kryptowalut. Stawka podatku wynosi 19% od dochodu netto (przychód minus koszty nabycia). Obowiązek złożenia PIT-38 dotyczy zarówno lat z zyskiem, jak i lat, w których poniosłeś koszty nabycia bez żadnej sprzedaży.
Co jest zdarzeniem podatkowym
Polskie prawo podatkowe traktuje jako zbycie wirtualnej waluty sprzedaż krypto za fiat, np. PLN, EUR lub USD.
Zdarzeniem podatkowym jest też zapłata krypto za towar lub usługę. Przychód ustala się wtedy według wartości rynkowej krypto w chwili płatności.
Do zdarzeń podatkowych zalicza się również wymianę krypto na inne prawa niebędące walutą wirtualną.
Krypto na krypto
Wymiana jednej kryptowaluty na inną, np. BTC na ETH albo ETH na USDC, nie jest w Polsce zdarzeniem podatkowym. Zysk lub strata jest odraczana do momentu sprzedaży za fiat albo zapłaty krypto za towar lub usługę.
Metoda ustalania kosztów
W praktyce koszty nabycia kryptowalut rozlicza się jako pulę kosztów, a nie przez wybór konkretnych partii w stylu FIFO, HIFO czy lot-by-lot.
Przykład: kupujesz 1 BTC za 100 000 zł w styczniu i 1 BTC za 150 000 zł w czerwcu. Twoja pula kosztów wynosi 250 000 zł dla 2 BTC, czyli średnio 125 000 zł na 1 BTC.
Jeśli sprzedasz 1 BTC za 180 000 zł, koszt do odliczenia wynosi 125 000 zł, a dochód do opodatkowania 55 000 zł.
Pula kosztów działa dla całego rozliczenia, a nie dla pojedynczego portfela czy giełdy. Dane trzeba zebrać ze wszystkich miejsc, w których kupowałeś lub sprzedawałeś krypto.
Koszty uzyskania przychodu
Odliczasz udokumentowane koszty bezpośrednio związane z nabyciem krypto.
Do kosztów należą m.in. cena zakupu w fiat, prowizja giełdy przy zakupie oraz opłaty sieciowe związane z transakcjami nabycia.
Prowizja zapłacona przy zakupie powiększa koszt nabycia. Prowizja przy sprzedaży zmniejsza przychód.
Dokumentacja leży po Twojej stronie. Giełdy działające poza Polską zwykle nie wystawiają polskiego PIT-8C ani PIT-11, więc historię transakcji trzeba odtworzyć z raportów giełdy i własnych zapisów.
Koszty bez sprzedaży
Jeśli w danym roku poniosłeś koszty nabycia krypto, ale nie zrobiłeś żadnej podlegającej opodatkowaniu sprzedaży, nadal powinieneś złożyć PIT-38.
Zadeklarowane koszty mogą przejść na kolejne lata i zmniejszyć podstawę opodatkowania przy przyszłej sprzedaży.
Niezłożenie PIT-38 w roku poniesienia kosztów może oznaczać problem z ich późniejszym odliczeniem, a w efekcie wyższy podatek przy sprzedaży.
Polska nie traktuje straty kapitałowej na krypto tak samo jak klasycznych strat z innych instrumentów. Mechanizm techniczny polega raczej na przenoszeniu nierozliczonych kosztów na przyszłość.
Stawka i termin
Dochód z kryptowalut jest opodatkowany stawką 19%. Jest rozliczany odrębnie od dochodów z pracy czy działalności gospodarczej.
Nie ma progu wolnego od podatku dla dochodów z krypto. Nawet niewielki zysk może oznaczać obowiązek złożenia PIT-38 i zapłaty podatku.
Termin składania PIT-38 to okres od 15 lutego do 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym. Dla dochodów z 2025 roku oznacza to okno 15 lutego – 30 kwietnia 2026.
Jak złożyć PIT-38
- Przez Twój e-PIT w e-Urzędzie Skarbowym.
- Przez aplikację mobilną e-US.
- Przez e-Deklaracje.
- Papierowo w urzędzie skarbowym.
Twój e-PIT a krypto
Twój e-PIT może automatycznie zaakceptować wstępnie wypełniony PIT-38 z końcem 30 kwietnia, ale system zwykle nie zna pełnej historii Twoich transakcji krypto. Jeśli handlowałeś kryptowalutami, sprawdź i uzupełnij dane ręcznie.
DAC8 i automatyczna wymiana danych
Regulacje DAC8 wprowadzają automatyczne raportowanie danych o transakcjach krypto przez regulowane podmioty w UE do administracji podatkowych.
Nie zastępuje to obowiązku złożenia PIT-38. Oznacza raczej, że urząd skarbowy może mieć więcej danych do weryfikacji Twojego zeznania.
Znaczące rozbieżności między Twoim zeznaniem a danymi z giełd mogą skutkować pytaniami urzędu. Kompletna dokumentacja transakcji jest więc coraz ważniejsza.