Projektowanie zachęt
Projektowanie zachęt, po angielsku incentive design, to dobieranie reguł ekonomicznych tak, aby uczestnikom opłacało się wykonywać działania potrzebne protokołowi.
Czym jest projektowanie zachęt
Smart kontrakty nie wykonują się same. Ktoś musi wysłać transakcję, uruchomić funkcję, zlikwidować pozycję, dostarczyć płynność albo wykonać arbitraż.
Projektowanie zachęt odpowiada na pytanie: kto ma to zrobić i dlaczego miałoby mu się to opłacać.
W dobrze zaprojektowanym protokole zewnętrzni uczestnicy utrzymują system w ryzach, bo działanie zgodne z interesem protokołu jest też zgodne z ich interesem ekonomicznym.
Przykłady zachęt w DeFi
- Likwidacje
- Liquidator dostaje bonus za spłatę części długu i przejęcie zabezpieczenia.
- Arbitraż
- Arbitrażyści wyrównują ceny między pulami, bo mogą zarobić na różnicy.
- Płynność
- LP dostają opłaty lub nagrody za dostarczenie aktywów do puli.
- Staking
- Walidatorzy otrzymują nagrody za poprawny udział w konsensusie.
- Kary
- Slashing lub utrata zabezpieczenia zniechęcają do złego zachowania.
Zachęty a yield
Wiele wysokich APY pochodzi z emisji tokena, a nie z realnych opłat użytkowników. Taki yield może wyglądać atrakcyjnie, dopóki token zachowuje wartość.
Jeśli nagrody są finansowane głównie przez emisję, obecni posiadacze tokena są rozwadniani. Użytkownik otrzymuje tokeny, które inni uczestnicy mogą od razu sprzedawać.
Trwalszy model zwykle wymaga realnego popytu: opłat, wolumenu, użytecznej infrastruktury albo usług, za które użytkownicy chcą płacić.
Co sprawdzić w protokole
- Kto zarabia na utrzymywaniu systemu.
- Skąd pochodzi APY: z opłat, emisji tokena czy dopłat z treasury.
- Czy płynność zostaje po spadku nagród.
- Czy istnieją kary za złe zachowanie.
- Czy governance może zmienić zasady emisji lub nagród.
- Czy protokół ma realne użycie po odjęciu incentive’ów.
Najczęstsze błędne założenia
- Wysokie APY nie oznacza automatycznie zdrowej ekonomii protokołu.
- TVL może być kapitałem najemnym, który odpływa po spadku nagród.
- Poprawny kod nie wystarczy, jeśli nikt nie ma powodu wykonywać kluczowych funkcji.
- Token emissions mogą finansować wzrost, ale mogą też tworzyć presję sprzedażową.
- Zachęty tworzą gry drugiego rzędu, których projekt nie zawsze przewiduje.
Sprawdź, kto płaci za yield
Jeśli APY wynika głównie z emisji tokena, nagroda może być formą rozwodnienia. Przed wejściem w strategię sprawdź, czy yield pochodzi z realnych opłat, czy z rozdawania nowej podaży.