Fraza odzyskiwania
Lista 12 lub 24 słów (ang. seed phrase, recovery phrase, mnemonic) generowana przez portfel przy pierwszej konfiguracji. Matematyczny korzeń, z którego deterministycznie derywowane są wszystkie klucze prywatne i adresy portfela. Posiadacz frazy ma pełny dostęp do wszystkich środków.
Skąd bierze się fraza i co z niej wynika
Standard BIP-39 definiuje jak generować frazy odzyskiwania. Portfel tworzy 128–256 bitów kryptograficznie bezpiecznej losowości (entropię), dodaje sumę kontrolną i dzieli wynik na grupy 11-bitowe. Każda grupa odpowiada jednemu słowu z listy 2048 starannie dobranych angielskich słów (żadne dwa słowa nie mają takich samych pierwszych czterech liter). 128 bitów daje 12 słów, 256 bitów daje 24 słowa.
Z frazy portfel derywuje master seed przez algorytm PBKDF2, a następnie buduje drzewo kluczy prywatnych według standardu BIP-32/BIP-44. Ścieżka derywacji (np. m/44'/60'/0'/0/0 dla pierwszego konta Ethereum) jest zdeterminowana przez sieć. Oznacza to, że ta sama fraza zaimportowana do MetaMask i Phantom da te same adresy Ethereum – a ta sama fraza zaimportowana do portfela Solana da te same adresy SOL. Jeden sekret, wiele sieci.
Zasady bezpiecznego przechowywania frazy
- Nigdy cyfrowo
- Nie zdjęcia, nie notatki w chmurze, nie e-mail, nie komunikator, nie menedżer haseł. Każde urządzenie podłączone do internetu jest potencjalnie dostępne zdalnie dla atakującego.
- Papier to minimum
- Zapisz słowa na papierze, przechowaj w miejscu bezpiecznym. Ryzyko: pożar, powódź, zwykła fizyczna degradacja. Minimum to sejf ognioodporny.
- Metal jako lepsza opcja
- Metalowe płytki ze wbitymi słowami (np. Cryptosteel, Bilodean) przeżyją pożar i wodę. Dla znaczących kwot warto w nie zainwestować.
- Kilka kopii, kilka lokalizacji
- Pojedyncza kopia w jednym miejscu to punkt awarii. Dwie kopie w różnych lokalizacjach (np. dom i bank) redukują ryzyko katastrofy.
Passphrase jako 25. słowo
BIP-39 obsługuje opcjonalną passphrase (hasło) – dowolny ciąg znaków dołączany do frazy przed derywacją. Z tą samą frazą 12-słowową, ale inną passphrase, portfel tworzy zupełnie inne konta – niewidoczne bez znajomości passphrase. Efekt: ktoś kto znajdzie twoją frazę bez passphrase widzi tylko 'pusty' lub 'bardzo skromny' portfel – a prawdziwe środki są w chronionym portfelu.
Passphrase to jednak obustronny miecz: jeśli ją zapomnisz, nie ma odzysku. Żadna suma kontrolna, żaden producent portfela, żaden support nie pomoże. Decyzja o passphrase wymaga bezpiecznego jej przechowywania – oddzielnie od frazy odzysku, bo razem tworzą kompletny klucz.
Żaden legalny support, portfel, giełda, audytor ani pracownik nigdy nie poprosi cię o podanie frazy odzysku. Każda prośba o frazę – przez stronę, formularz, rozmowę lub e-mail – to atak phishingowy. Zawsze.
Najczęstsze błędy
- Robienie zdjęcia frazy telefonem. Zdjęcia trafiają do chmury, a chmura jest dostępna przez internet.
- Wpisywanie frazy w 'weryfikator' online lub 'sprawdzacz poprawności'. To niezmiennie phishing.
- Brak przetestowania odzysku przed użyciem portfela z realnymi środkami. Zrób to zawsze na nowym lub wyczyszczonym urządzeniu zanim włożysz cokolwiek wartościowego.
- Przechowywanie frazy i PIN/passphrase w tym samym miejscu fizycznym. Razem tworzą kompletny dostęp.